Wat is duurzaamheid?

Tijdens mijn zoektocht naar een duurzaam leven stond ik regelmatig stil bij wat duurzaamheid voor mij betekende. Hoewel er verschillende theoretische en beleidsmatige definities gepubliceerd zijn in de afgelopen jaren, is duurzaamheid een echt containerbegrip geworden. Het begrip wordt te pas en onpas door mensen en organisaties gebruikt. Ik ontdekte in mijn zoektocht naar de betekenis van duurzaamheid dat deze term altijd ingevuld wordt vanuit persoonlijke opvattingen. En die kunnen nog wel eens sterk verschillen... Geen wonder dus dat er regelmatig verwarring bestaat over het begrip. Ik leg je in dit artikel uit waarom er zoveel verwarring is ontstaan over het begrip duurzaamheid.

De aarde is een systeem

Om te begrijpen waar duurzaamheid over gaat, is het van belang om in systemen te denken. Om te beginnen, speelt al het leven op aarde zich af in 'de biosfeer'. Dit is een gesloten systeem met alle levende organismen op aarde, waaronder de mens. De biosfeer bestaat uit een laag van een paar meter diep de aarde in en een paar kilometer omhoog. De biosfeer, ook wel het systeem waarin we leven kent een natuurlijk ritme. Door de komst van de mens is dit natuurlijke ritme verstoord waardoor de draagkracht van de aarde afneemt. Voorbeelden hiervan zijn bodemvervuiling en oceaanverzuring. Deze verstoring zorgt ervoor dat problemen op de lange termijn kunnen ontstaan. Deze ontwikkeling kan beschouwd worden als 'niet duurzaam'.


Het ontstaan van 'duurzaamheid'

Het begrip is ontstaan vanuit een economisch perspectief in het Westerse wereldbeeld. In tribale volkeren bestaat een woord als 'duurzaamheid' meestal niet. De term is dan ook ontstaan in het Westen en vindt zijn oorsprong in de Industriële Revolutie. Sinds deze periode staat alles in het teken van economische groei waaronder de productie en consumptie van materiële goederen. Vanaf het begin van de jaren ‘70 ontstaan echter de eerste zorgen over de economische activiteiten en de zichtbare effecten hiervan op het milieu (zoals afval, rook van fabrieken en de vervuiling van de waterlopen). Deze ontwikkelingen maakten duidelijk dat er een grens is aan de wijze waarop de samenleving zich ontwikkelde. In het rapport 'Grenzen van groei' (1972) van de Club van Rome werden de gevolgen van onbeperkte economische groei en ons milieu beschreven. Dit rapport is dan ook één van de bekendste publicaties in de duurzaamheidswereld.


In de loop van de jaren ‘80 van de vorige eeuw wordt het bestaan van vervuiling en van wereldwijde abnormale verschijnselen, zoals het gat in de ozonlaag, zure regen, de effecten van klimaatverandering en ontbossing ontdekt. Deze ontdekkingen werden ook bekend gemaakt bij het grote publiek. Door deze impactvolle gebeurtenissen neemt de bewustwording voor duurzaamheid toe. In 1987 stelt de World Commission on Environment and Development (ook wel bekend als het Brundtland-rapport) de eerst officiële definitie van duurzame ontwikkeling voor: “Duurzame ontwikkeling is een ontwikkeling die tegemoetkomt aan de noden van het heden zonder de behoeftevoorziening van de toekomstige generaties in het gedrang te brengen”. De term duurzaamheid verwijst dus naar zaken die op een oneindige manier kunnen voortbestaan zonder de omgeving te schaden. Dit is dan ook terug te zien in de definitie van het begrip in het Van Dale woordenboek: langdurend, weinig slijtage of bederf en weinig milieu belastend.


'De term duurzaamheid verwijst naar zaken die op een oneindige manier kunnen voortbestaan zonder de omgeving te schaden.'

Een nieuwe balans tussen people, planet en profit

Het begrip duurzaamheid is dus ontstaan vanuit de behoefte om mens, milieu en economie in balans te krijgen. Het begrip People (maatschappij), Planet (milieu) en Profit (economie) omschrijft dit principe. In de laatste jaren wordt het begrip steeds verder uitgewerkt en gedefinieerd waarbij niet alleen verwezen wordt naar de ecologische uitdagingen maar ook naar mensenrechten en armoedebestrijding. Het begrip duurzaamheid is hiermee een allesomvattend begrip aan het worden. Logisch ook, want duurzaam denken en doen vraagt om verbindingen tussen zaken. Dit holistische perspectief is dan ook terug te zien in de formulering van de Sustainable Development Goals (SDG's) van de Verenigde Naties. Hoe ver je in deze holistische denkwijze kunt gaan, is sterk persoonsgebonden en hier ontstaat dan ook de verwarring en miscommunicatie over het begrip.


Meer weten over hoe jij een duurzame mindset kunt krijgen en jouw duurzame impact kunt vergroten? Bekijk hier het dienstenaanbod of ontdekt meer inspiratie.


Geschreven door: Tiffany Pergens (2022).


#duurzaamheid #definitie #betekenis #begrip #veranderen #mindset #SDG #sustainability #brundtland




0 opmerkingen

Gerelateerde posts

Alles weergeven