Verkiezingen: Het belang van duurzaam leiderschap in het publieke domein

A.s. woensdag zijn weer de Tweede Kamer verkiezingen. De centrale doelstelling voor onze toekomst is volgens de Europese Klimaatwet: CO2-neutraal in 2050. Dit houdt in dat onze maatschappij fundamenteel gaat veranderen. Onderwerpen als de verduurzaming van onze woningvoorraad, de CO-2 heffing van de industrie, de kilometerheffing, stikstof problematiek, de bouw van kerncentrales, het klimaatbeleid voor de luchtvaart, de veestapel en nog vele andere onderwerpen vormden een onderwerp van debat. Keuzes op deze thema's gaan ons dagelijks leven beïnvloeden en zetten ons aan het denken over onze eigen rol in deze transitie. Partijen concurreren met elkaar en geven verschillende visies op 'een duurzame toekomst'. De verkiezingen zijn een momentopname waarbij het van belang is dat we met elkaar na de verkiezingen duurzaam transformeren. Maar spreken we wel van een vóór of ná in deze opgave? En wat vraagt deze opgave voor een soft skills van professionals in het publieke domein? Vandaag laten we de inhoudelijke duurzaamheidsdiscussies achterwege en vertelt Tiffany Pergens wat nodig is voor een duurzame toekomst en wat van publieke professionals gevraagd wordt: 'Duurzaam leiderschap'.


Hoe urgent gaan we om met deze onomkeerbare crisis?

Over verschillende onderwerpen zijn we het bijna unaniem eens in Nederland zoals het belang van onze waterveiligheid. Als het gaat om de verduurzaming van onze industrie of landbouwsector, wordt 'het klimaat' een uiterst gevoelig onderwerp omdat hiermee grote tegenstrijdige belangen gepaard gaan. Ook zijn concrete resultaten meestal niet direct zichtbaar. Je stopt met vlees eten, plaatst zonnepanelen en vliegt niet meer maar de wereld om je heen is niet direct hersteld. Kortom is het een uitdaging van een lange adem, het vraagt een hoog eenheidsbewustzijn en een sterk individueel doorzettingsvermogen met een dosis idealisme. De borging van het duurzaamheidsbeleid is op een lange termijn ook van belang om onszelf veilig te stellen. Het verschil zit in de belevingswaarde die we met elkaar hebben gecreëerd tussen bijvoorbeeld de urgentie van een coronavirus versus de afname van onze biodiversiteit. In wezen zit hier geen verschil in, het een is acuut, het ander is een stille en onomkeerbare ramp. In de politiek komt het korte termijn denken sterk terug in opgaven. Zo zie je als het gaat om de verduurzaming van onze gebouwde omgeving dat subsidies tijdelijk uitgezet worden, het klimaatbeleid per coalitieperiode sterk kan verschillen met voorgaande periodes en dat we ook nog eens te maken hebben met verschillende bestuurslagen en verschuivende bevoegdheden (denk aan de decentralisatie van het warmtevraagstuk). Daarnaast speelt het (politieke) ego ook een grote factor in het daadkrachtig en verbindend optreden in deze transitieopgaven. Het is kortom tijd voor duurzaam leiderschap. De opgave CO2-neutraal worden, is en blijft dé opgave van de toekomst om onze aardbol te redden. We kunnen vertragende keuzes maken of ons verzetten, maar de opgave blijft.


'Het verschil zit in de belevingswaarde die we met elkaar hebben gecreëerd tussen bijvoorbeeld de urgentie van een coronavirus versus de afname van biodiversiteit'.

Duurzaam leiderschap

Om na de verkiezingen samen duurzaam te transformeren, is meer duurzaam leiderschap nodig. Duurzaam leiderschap staat voor mij dat we holistisch naar opgaven kijken, hetgeen waar Transformational Friends voor staan. Hierbij worden opgaven in het ruimtelijke domein holistisch aangevlogen waarbij bijpassende maatregelen getroffen worden. Een voorbeeld: Het woningen tekort is een groot probleem. In plaats van dat we nu massaal de opgave sectoraal aanvliegen vanuit één opgave, zou het verstandig zijn om naast alle bestaande wet- en regelgeving voor nieuwe woningen, holistischer naar deze opgave te kijken. Dit houdt in dat we wijken energie-neutraal gaan maken, groen als leidend principe toepassen, inwoners actief werken aan sociale & duurzame initiatieven zoals een lokaal voedselbos etc. Het combineren van klimaatopgaven komt zo praktisch en holistisch samen waardoor we niet slechts één probleem oplossen: het woningen tekort. Kortom zijn hiervoor publieke professionals nodig die verder kijken en onze blikken verruimen. Door het tonen van duurzaam leiderschap maken we het met elkaar mogelijk om samen sneller te transformeren naar een duurzame leefomgeving. Duurzaam leiderschap onder publieke professionals bestaat voor mij uit de onderstaande kenmerken.

- Overzicht & transparantie: Op dit moment is één van de grootste problemen dat we binnen het publieke domein vaak onvoldoende inzichtelijk hebben waar we nu precies voor staan met onze klimaatdoelen en welke initiatieven etc. er al genomen worden. De jarenlange klimaatdoelstellingen gaan steeds meer richting uitvoering waarbij exacte datagegevens, specifieke expertise en daadkrachtige verbinders steeds belangrijker (en bepalender) worden. Deze kenmerken zijn nodig om transparant de klimaatontwikkelingen terug te koppelen naar onze burgers. Want hoe ver staat het met CO2-reductie? Waarom betaalt mijn buurman een lagere energierekening? En waarom stelde de gemeente alleen in 2012 een klimaatadaptatie subsidie? Dit soort vragen gaan in de toekomst een steeds grotere rol in debatten spelen.

- Consistentie & koersvast: De klimaatcrisis kent onvoldoende consistentie. Het is tijd dat we koersvast gaan regeren (op alle bestuurlijke niveaus). Het klimaat dient een coalitie overstijgend thema te zijn wat we met elkaar consistent dienen te behandelen. Als je bijvoorbeeld kijkt naar de verduurzaming van onze gebouwde omgeving wisselen subsidies, de rollen van overheden en initiatieven te sterk waardoor chaos is ontstaan. Dit geldt natuurlijk ook voor veel andere thema's. Met een coalitie overstijgend beleid (ofwel speerpunten) kunnen we consistent maatregelen uitvoeren.

- Verbinding: Essentieel is om samen op te trekken in deze transitie. Dit houdt in dat we steeds vaker ons eigen ego opzij dienen te stellen. Niet alleen bestuurlijk/politiek maar ook bij uitvoerende organisaties. Als Transformational Friends zoeken we de consistente verbinding op en zien we op de juiste moment de kansen om kordaat de verduurzaming te versnellen. Dit vraagt een verbindende houding waarbij je als publieke professionals ook contact maakt met andere 'vakgebieden' en initiatiefnemers van onze samenleving. Kortom moeten publieke professionals steeds meer hun eigen initiatief horizon verbreden en verder werken aan de soft skills die nodig zijn om deze transitie te laten slagen.

- Verantwoordelijkheid: Duurzaam leiderschap is verantwoordelijkheid nemen zonder uitstel. Als het gaat om leiderschap en werkzaamheden in de publieke sector, is het van belang dat je ook een persoonlijke verantwoordelijkheid voelt, ziet en neemt in je dossiers. Transformational Friends dragen naast hun 'professionele taken' ook een persoonlijke voorbeeldfunctie uit door een duurzame lifestyle. Dit is essentieel om samen te transformeren, zeker in het publieke domein. Ook wel, 'goed voorbeeld doet volgen'.

- Impactvol: Naast de bovengenoemde punten is het maken van impact van belang. Op verschillende manieren kun jij in je werkzaamheden (zoals lobby'en, artikelen schrijven, subsidies uitzetten etc.) voor een duurzamere samenleving er voor zorgen dat we sneller transformeren. Naast de inhoudelijk component zie ik 'impact' ook als een persoonlijk resultaat. Het gaat immers erom hoe jij '(maatschappelijke) impact' ziet en ervaart.


'Goed voorbeeld doet volgen'

Kijkend naar de politici die nu in de running zijn voor een plek in de Tweede Kamer, zetten zich op zakelijk vlak in om onze leefomgeving te transformeren naar meer duurzaamheid maar geven veelal zelf in hun persoonlijke leven geen voorbeeldfunctie. Helaas is dit (zeker voor jongere generaties) steeds minder interessant. Een politieke leider dient dan ook het goede voorbeeld te geven maar dit is helaas nog te weinig zichtbaar in de politieke arena anno 2021.


Het gaat verder dan alleen je stem uitbrengen

In Nederland vormen we uiteindelijk een coalitie en stellen we het Regeerakkoord vast. Je stem uitbrengen is de eerste stap naar een duurzamere toekomst. Uit de huidige verkiezingsprogramma's zijn de 'algemene' standpunten over ons totale klimaatbeleid opgenomen. De nuanceverschillen per partij zijn hierin terug te zien (zie deze link van het NVDE voor meer informatie). Afhankelijk wat jou aanspreekt, en waar jij je voor wil inzetten, kun je een keuze maken. Tools als de Duurzame Kieswijzer, de podcast Kies Wat en het Klimaatlabel kunnen je daarbij helpen. Je stem uitbrengen is echter slechts één van de vele stappen die gezet dienen te worden voor een duurzamer publiek domein.


Als (young) professional in het publieke domein (als een ambtenaar, bestuurders, raadslid etc.) kun je een transformerende rol vervullen in de processen richting formaties, nieuwe beleidskaders en nieuwe regelingen. Zo worden stevige lobbytrajecten gevoerd richting de verkiezingen om ambities en doelen in het Regeerakkoord te krijgen. Het gaat immers uiteindelijk om de coalitieakkoorden (zowel op Europees/landelijk/provinciaal/lokaal niveau) waarin concreet 'haakjes' worden opgenomen om duurzame ambities met elkaar verder uit te werken en te realiseren. Hoe meer duurzame 'haakjes' er zijn, hoe sneller we kunnen transformeren. Een goede initiatief om dit proces te stimuleren is het Duurzaam Regeerakkoord van SDG Nederland. De woorden kunnen we samen als Transformational Friends omzetten in daden: inspirerende projecten voor een duurzaam Nederland. Als publiek professional is het daarom van belang om op de hoogte te zijn van de ontwikkelingen richting de formaties om in jouw vakgebied strategisch te participeren (in samenwerking strategische partners in én buiten je organisatie). Mijn boodschap: kijk verder dan alleen de waan van de dag tijdens je werkzaamheden en maak net even dat extra beetje tijd om politieke ontwikkelingen te volgen. Geef in je werkzaamheden signalen waardoor andere collega's actiever klimaatonderwerpen kunnen oppakken zodat we samen transformeren.


Richting realisatie

Om echt daadwerkelijk onze leefomgeving te verduurzamen, vraagt dit van iedereen (niet alleen 'de politiek') een andere werkwijze. Niet alleen de Tweede Kamer is aan zet, ook de uitvoerende regering met haar ambtelijke apparaat moet over grenzen durven stappen en verbindend beleid uitvoeren. Op dit moment zie je binnen de Nederlandse politiek (maar ook Europees en internationaal) een steeds fluctuerende beweging. Het afgelopen decennium komt echter steeds meer het besef binnen veel politieke partijen dat er écht verandering moet komen en dat we samen snel tot actie moeten komen. Deze trend is dan ook terug te zien in de verkiezingsprogramma's van 2021. Een dosis realisme, concrete acties en tijdig handelen gaat uitzonderlijk belangrijk zijn in de komende kabinetsperiode. Daarbij wil ik erbij zeggen dat we ook met elkaar 'fouten' moeten durven maken en de transitie ook echt aangaan. Alleen dan komen we écht samen vooruit. Naast je professionele werkzaamheden in het publieke domein is het in deze fase ontzettend inspirerend en waardevol om ook eigen projecten op te starten in jouw buurt om de leefomgeving te verduurzamen. Zo geef je immers ook het goede en inspirerende voorbeeld!


Een duurzame stem

Uit dit artikel blijkt dat de verkiezingen één momentopname zijn. Er is meer nodig, meer Transformational Friends in het publieke domein die samen lobbyen voor een duurzame formatie waarbij partijen integraal verbonden worden en waarbij we samen holistisch kijken naar ons natuurlijke systeem. Tegelijkertijd moeten we op basis van een nieuwe taal met elkaar in het publieke domein gaan discussiëren waarbij ons ecosysteem centraler komt te staan, dag in-dag uit. Alleen samen kunnen we deze grote transitie opgave realiseren. Kies jij a.s. woensdag voor een duurzame toekomst? En welke vervolg ga jij zelf geven aan jouw stem?


P.S. Vergeet niet het Duurzaam Regeerakkoord te ondertekenen voor een duurzame toekomst van het SDG Nederland!


Geschreven door Transformational Friend: Tiffany Pergens


#verkiezingen #duurzaamheid #transformationalfriends #kiesduurzaam #tweedekamer #politiek #bestuurlijk #duurzaamregeerakkoord #SDG #SDGNederland #duurzaamleiderschap #wickedproblems



0 comments